Deprecated: Non-static method BodBasics::setDefaultValues() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 3

Deprecated: Non-static method BodBasics::setPages() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 4

Deprecated: Non-static method BodBasics::setPostsBlog() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 5

Deprecated: Non-static method BodViews::main_header() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 8
BOD | Blog

Deprecated: Non-static method BodViews::main_nav() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/functions.php on line 260
 

Deprecated: Non-static method BodViews::main_content() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 9

De kern van de kunstenaar

Een paar weken terug zat ik na een voorstellingsbezoek ’s nachts tv te kijken. Ik stuitte op een uitzending van een documentaire over Marina Abramovic en haar weg naar de overzichtstentoonstelling in het MOMA New York. Hierin was ook haar werk the artist is present te zien: Marina op een stoel, bezoekers mogen even tegenover haar komen zitten terwijl ze worden aangekeken. De mensen tegenover haar ervaren iets groots, dat zie je. Ik had al vaak fragmenten van deze documentaire gezien, maar ik had hem nog nooit helemaal bekeken. Ik ben zelf niet zo’n fan van het werk van Marina Abramovic. Ik erken haar belang in de theater- en performancewereld op een verstandelijk niveau, maar verder deed het me niets. Ik heb moeite met het mediacircus dat ze om haar zo ‘authentieke’ performances organiseert. Ik vraag me af wat haar werk na de jaren ‘80 vandaag de dag nog echt kan betekenen.

Maar in deze nacht, terwijl ik natgeregend en vermoeid op de bank zat, werd ik het verhaal ingezogen van een vrouw die verschrikkelijk ijdel is, maar zich vooral ook oprecht tot andere mensen probeert te verhouden. En vrouw die haar hele leven in het teken van haar kunst stelt. Niets is haar teveel. De bekendste scene uit deze documentaire is de aankomst van Ulay, haar ex-geliefde met wie ze jarenlang performances maakte tot hun relatie compleet uitgeput was en uitelkaar viel (waar ze overigens een groot spektakel van maakten). Na jaren is Ulay opgesnord en komt hij naar het MOMA. Marina Abramovic zit in haar ritueelrode jurk achter een tafel met haar ogen dicht. Een machine geworden van de routine; ze heeft al uren en uren daar gezeten en mensen ontvangen. Ulay gaat zitten, Marina heft haar hoofd op en opent haar ogen. Ze ziet haar geliefde. Ze breekt. De machine wordt weer mens. Een kwetsbaar meisje dat verdrietig is en het allemaal ook niet weet. Het contact is gelijkwaardig. Een mooi moment, mooie tv. Maar er gaat zoveel vooraf aan dit moment.

In dat moment zagen we Marina’s ware ‘authentieke’ aard. Maar dit was geen toeval. In de aanloop naar de opening zat ze te broeden op een spectaculaire performance, nog voordat the artist is present werd bedacht. Ze gaat in zee met een illusionist en bedenkt een spektakel met een moord op zichzelf. Het is kinderlijk enthousiasme dat sensatie wil en een punt wil maken. Ze maakt samen met de illusionist een scenario en met dat scenario gaat ze naar de directeur van het MOMA. Ze legt haar idee van de moord met een mes in geuren en kleuren uit. De directeur knikt, zwijgt en zegt dan dat hij het een heel slecht idee vindt en dat hij alles in het werk zal stellen om het te verhinderen. Marina is geschokt en vraagt waarom. Hij zegt dat haar werk draait om oprecht zijn, om echt zijn, echter dan echt. En een in scene gezette moord is theater, illusie en heeft niets met haar werk te maken. Het is niet echt en het betekent niets. Sterker nog: het zou afdoen aan alles wat zij tot dan toe heeft gedaan. Marina kijkt, zwijgt en zucht: ‘je hebt helemaal gelijk’, zegt ze. Uiteindelijk bedenken ze the artist is present, een werk dat een groot succes wordt, mensen raakt en de apotheose van haar werk wordt genoemd.

Dit fragment trof mij zo omdat het verschillende dingen laat zien. Ten eerste laat het zien dat een kunstenaar moet kunnen zoeken en fouten kunnen maken. Sterker nog; een kunstenaar maakt fouten hoe je het ook wendt of keert. Maar wat mij vooral trof om 1 uur ‘s nachts is dat ik op dat moment bevestigd zag hoe belangrijk dramaturgie kan zijn. Een kunstenaar heeft een mentor nodig, iemand die zegt waar het op staat. Iemand die niet in het geroezemoes van de situatie zit, maar iets daarbuiten staat en advies kan geven. Deze directeur van het MOMA was de dramaturg van Marina Abramovic. In deze documentaire wordt zichtbaar dat ook een groot en ervaren kunstenaar zoals Marina Abramovic zulke mensen nodig heeft. Ze kan haar koers bijstellen en tot de kern komen, zelfs tot een apotheose komen. Ook theatermakers hebben een mentor nodig, iemand die met hen meekijkt en hun werk in een groter perspectief kan zien. Wat we in theaterland nodig hebben is niet zozeer de mogelijkheid tot grote budgetten, maar de mogelijkheid fouten te maken en mensen aan te stellen om makers te begeleiden. Mensen die mentor kunnen zijn, die een lastige boodschap kunnen verkondigen, die tot de kern kunnen komen samen met de theatermaker.

Jolie Vreeburg

 

 

BOD | 06 16028196 | jannet@komaanbod.nl | jolie@komaanbod.nl

Deprecated: Non-static method BodViews::side_bar() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 10

Deprecated: Non-static method BodViews::footer() should not be called statically in /home/jannetvl/domains/komaanbod.nl/public_html/wp-content/themes/bod2/category-blog.php on line 11